12V-2x6Güç
12VHPWR'ın geliştirilmiş sürümüdür; kısaltılmış algılama pinleri ve daha uzun güç pinleriyle tam oturmayan konnektörde gücü sınırlar. Kablo yuvaya sonuna kadar itilmeli ve keskin bükülmemelidir.
Sözlük
Donanım sözlüğü
Bilgisayar parçalarıyla ilgili 137 terimin kısa ve anlaşılır açıklamaları.
1
12VHPWRGüç
Tek kablo üzerinden 600 W'a kadar ekran kartı gücü sağlayan 16 pinli konnektördür. Yerini daha güvenli 12V-2x6 tasarımına bırakmıştır.
2
2.5G EthernetAğ
Standart gigabit Ethernet'in 2,5 katı, yani 2,5 Gbit/s hız sunan kablolu ağ bağlantısıdır. Orta ve üst segment anakartlarda yaygındır ve Cat5e kabloyla çalışabilir.
3
3D V-Cache (X3D)İşlemci
AMD'nin işlemci kalıbının üstüne ya da altına ek bir L3 önbellek katmanı istiflediği teknolojidir. X3D modelleri özellikle oyunlarda yüksek performans sunar.
8
80 PLUSGüç
Güç kaynaklarının belirli yük oranlarındaki enerji verimliliğini belgeleyen sertifika programıdır. Bronze, Silver, Gold, Platinum ve Titanium seviyeleri vardır.
A
AHCIDepolama
SATA cihazlar için kullanılan, mekanik diskler göz önünde bulundurularak tasarlanmış denetleyici arayüzüdür. NVMe'ye göre tek ve sığ bir komut kuyruğu kullanır.
AIO sıvı soğutmaSoğutma
Pompa, radyatör, hortum ve soğutma bloğunun kapalı bir sistem olarak geldiği hazır sıvı soğutucudur. Radyatör boyutu (240, 280, 360 mm) soğutma kapasitesini etkiler.
ALU (Aritmetik Mantık Birimi)İşlemci
İşlemcinin toplama, çıkarma ve VE, VEYA gibi mantık işlemlerini yapan bölümüdür. Modern çekirdeklerde aynı anda çalışabilen birden fazla ALU bulunur.
AM5Anakart
AMD'nin 2022'de tanıttığı, Ryzen 7000 ve sonrası işlemciler için LGA1718 masaüstü soketidir. Yalnızca DDR5 bellek destekler ve PCIe 5.0 sunar.
Anlık güç sıçraması (Transient spike)Güç
Ekran kartı veya işlemcinin milisaniyeler içinde nominal değerinin çok üzerinde güç çekmesidir. Yetersiz güç kaynakları bu durumda sistemi kapatabilir.
ARMGenel
Akıllı telefonlarda ve Apple M serisi gibi verimlilik odaklı bilgisayar çiplerinde kullanılan RISC tabanlı komut seti mimarisidir.
ATXAnakart
1995'te Intel'in tanımladığı, 305 x 244 mm boyutlu standart anakart form faktörüdür. Yedi genişleme yuvasına kadar yer sunar ve en yaygın masaüstü standardıdır.
ATX 3.0 / ATX 3.1Güç
Güç kaynaklarının ekran kartı kaynaklı ani güç sıçramalarına dayanıklılığını tanımlayan ve yerel PCIe 5.0 güç konnektörü içeren güncel güç kaynağı standartlarıdır. ATX 3.1, 12V-2x6 konnektörünü standartlaştırır.
B
Bant genişliğiGenel
Belirli bir sürede aktarılabilen en yüksek veri miktarıdır. İnternet hızı, bellek ve veri yolları için kullanılan genel bir kavramdır.
Bellek eğitimi (Memory training)Bellek
DDR5 sistemlerde ilk açılışta veya ayar değişikliğinde anakartın bellek zamanlamalarını ayarlamak için yaptığı işlemdir. Bu sırada ilk açılış birkaç dakika sürebilir.
Bellek zamanlamalarıBellek
CL, tRCD, tRP ve tRAS gibi bellek içi işlemlerin kaç döngü süreceğini belirleyen değerlerdir. Daha düşük zamanlamalar aynı hızda daha düşük gecikme anlamına gelir.
BenchmarkYazılım
Donanım performansını standart bir iş yüküyle ölçen test programıdır. Farklı sistemleri tutarlı biçimde karşılaştırmak için kullanılır.
BIOSAnakart
Bilgisayar açıldığında donanımı başlatan ve işletim sistemini yükleyen ürün yazılımının geleneksel adıdır. Günümüzde yerini büyük ölçüde UEFI almıştır, ancak terim halk arasında hâlâ kullanılır.
BIOS FlashbackAnakart
İşlemci veya bellek takılı olmadan USB bellekten ürün yazılımı güncellemesine izin veren anakart özelliğidir. Yeni işlemciler için eski BIOS'u güncellemede işe yarar.
C
CAS gecikmesi (CL)Bellek
Belleğe bir okuma komutu verildikten sonra verinin hazır olmasına kadar geçen saat döngüsü sayısıdır. Gerçek gecikme hem CL hem de bellek hızına birlikte bakılarak değerlendirilir.
CMOSAnakart
Anakarttaki BIOS/UEFI ayarlarını ve saat bilgisini tutan küçük bellek alanıdır; düğme pil ile beslenir. CMOS sıfırlama, ayarları fabrika değerlerine döndürür.
CUDA çekirdeğiEkran Kartı
NVIDIA GPU'larındaki temel paralel işlem birimleridir. Farklı mimariler arasında CUDA çekirdeği sayısı doğrudan karşılaştırma için yeterli değildir.
Curve Optimizerİşlemci
AMD Ryzen işlemcilerde çekirdek başına voltaj-frekans eğrisini kaydırarak undervolt yapılmasını sağlayan ayardır.
Ç
Çekirdekİşlemci
İşlemci içinde komutları bağımsız olarak yürütebilen tam bir işlem birimidir. Çekirdek sayısı arttıkça paralel çalışabilen iş yükleri daha hızlı tamamlanır.
Çift kanalBellek
İki bellek modülünün ayrı kanallara takılarak bellek bant genişliğinin ikiye katlanması yöntemidir. Genellikle anakart kılavuzunda belirtilen A2 ve B2 yuvaları kullanılır.
Çipletİşlemci
Bir işlemcinin tek büyük kalıp yerine birden fazla küçük kalıptan oluşturulması yaklaşımıdır. Üretim verimini artırır ve maliyeti düşürür; AMD Ryzen bu tasarımı kullanır.
ÇözünürlükMonitör
Ekranda yatay ve dikey piksel sayısıdır; 1920x1080 (Full HD), 2560x1440 (QHD) ve 3840x2160 (4K) yaygın değerlerdir. Yüksek çözünürlük ekran kartından daha fazla güç ister.
D
Darboğaz (Bottleneck)Genel
Bir bileşenin diğerlerinin performansını sınırlamasıdır. Örneğin düşük çözünürlükte zayıf bir işlemci güçlü bir ekran kartını tam kullanamayabilir.
DDR4Bellek
2014'te masaüstüne gelen, 1,2 V standart voltajla çalışan dördüncü kuşak çift veri hızlı bellek standardıdır. AM4 ve eski Intel platformlarında kullanılır.
DDR5Bellek
2021'de masaüstüne gelen beşinci kuşak bellek standardıdır. Modül üzerinde güç yönetimi (PMIC), modül başına iki alt kanal ve çip üzeri hata düzeltme sunar; DDR4 ile fiziksel olarak uyumsuzdur.
DirectX / VulkanYazılım
Oyunların ekran kartıyla iletişim kurmak için kullandığı grafik programlama arayüzleridir. DirectX Microsoft'a aittir, Vulkan ise açık ve platformlar arası bir standarttır.
DisplayPortMonitör
Bilgisayar monitörleri için geliştirilmiş görüntü ve ses bağlantı standardıdır. Yüksek çözünürlük ve yenileme hızları ile uyarlanabilir senkronizasyonu destekler; DisplayPort 2.1 en güncel sürümdür.
DLSSEkran Kartı
NVIDIA'nın yapay zekâ destekli ölçekleme teknolojisidir. Oyun düşük çözünürlükte işlenir ve görüntü yapay zekâ ile hedef çözünürlüğe yükseltilerek kare hızı artırılır.
DRAMBellek
Her biti bir kondansatör ve transistörle saklayan, düzenli olarak tazelenmesi gereken bellek türüdür. Sistem belleği ve ekran kartı belleği DRAM tabanlıdır.
DRAM önbelleğiDepolama
SSD denetleyicisinin adres eşleme tablosunu tutmak için kullandığı DRAM çipidir. DRAM'siz modeller ana bilgisayar belleğini (HMB) kullanır ve yoğun yükte daha yavaş kalabilir.
E
E-çekirdekİşlemci
Intel hibrit işlemcilerindeki alan ve enerji verimliliği yüksek çekirdeklerdir. Arka plan görevlerinde ve çok iş parçacıklı yüklerde toplam verimi artırır.
ECCBellek
Hata düzelten kod; bellekteki tek bitlik hataları algılayıp düzelten teknolojidir. Sunucu ve iş istasyonlarında veri bütünlüğü için tercih edilir.
EthernetAğ
Kablolu yerel ağ bağlantı standardıdır. Kablosuz bağlantıya göre daha düşük ve kararlı gecikme sunar.
EXPOBellek
AMD'nin DDR5 bellekler için geliştirdiği hız profili standardıdır. XMP'nin AMD platformlarındaki karşılığıdır ve AM5 sistemlerde önerilen profildir.
F
Form faktörüAnakart
Anakart, kasa veya güç kaynağının boyut, montaj deliği ve bağlantı düzenini tanımlayan standarttır. ATX, Micro-ATX ve Mini-ITX en yaygın masaüstü form faktörleridir.
FreeSyncMonitör
AMD'nin VESA Adaptive-Sync tabanlı uyarlanabilir senkronizasyon teknolojisidir. Birçok FreeSync monitör NVIDIA kartlarla G-Sync uyumlu modda da çalışır.
FSREkran Kartı
AMD'nin FidelityFX Super Resolution ölçekleme teknolojisidir. Önceki sürümleri farklı marka kartlarda da çalışır; FSR 4 yapay zekâ tabanlıdır.
G
G-SyncMonitör
NVIDIA'nın monitör yenileme hızını ekran kartının kare hızıyla eşitleyen uyarlanabilir senkronizasyon teknolojisidir. Görüntü yırtılmasını ve takılmayı azaltır.
GDDR6 / GDDR6XEkran Kartı
Ekran kartlarında kullanılan yüksek bant genişlikli grafik bellek türleridir. GDDR6X, NVIDIA'nın bazı kartlarında kullanılan ve daha yüksek veri hızı sunan sürümdür.
GDDR7Ekran Kartı
PAM3 sinyalleme kullanarak GDDR6'ya göre belirgin biçimde daha yüksek bant genişliği sunan grafik bellek kuşağıdır. RTX 50 serisiyle tüketici kartlarına geldi.
Giriş gecikmesi (Input lag)Genel
Fare veya klavye girdisi ile sonucun ekranda görünmesi arasında geçen toplam süredir. Rekabetçi oyunlarda düşük tutulması önemlidir.
Görüntü yırtılması (Screen tearing)Monitör
Ekran kartının monitör yenilemesinin ortasında yeni kare göndermesiyle görüntünün yatay olarak kaymış görünmesidir.
GPT / MBRYazılım
Disklerdeki bölüm yapısını tanımlayan şemalardır. GPT, UEFI sistemlerde kullanılan ve 2 TB'tan büyük diskleri destekleyen modern yapıdır.
GPUEkran Kartı
Grafik işlem birimi; görüntü oluşturma ve büyük ölçekli paralel hesaplama için tasarlanmış işlemcidir. Ekran kartlarının ana çipidir.
GPU uzunluk sınırıKasa
Kasanın destekleyebildiği en uzun ekran kartı boyutudur. Ön fan veya radyatör takıldığında kullanılabilir boşluk azalabilir.
H
Hava akışı (Airflow)Soğutma
Kasa içinde serin havanın girip sıcak havanın atılması düzenidir. Genellikle önden ve alttan emiş, arkadan ve üstten atış tercih edilir.
Hava soğutmaSoğutma
Isı borusu, alüminyum kanatçıklar ve fanla işlemcinin ısısını uzaklaştıran soğutma yöntemidir. Bakım gerektirmez ve güvenilirdir.
HDDDepolama
Verileri dönen manyetik plakalarda saklayan mekanik sabit disktir. Gigabayt başına maliyeti düşüktür, bu nedenle büyük arşivler için hâlâ kullanılır.
HDMI 2.1Monitör
48 Gbit/s'ye kadar bant genişliğiyle 4K 120 Hz ve üzerini, değişken yenileme hızını ve eARC'yi destekleyen HDMI sürümüdür.
HDRMonitör
Yüksek dinamik aralık; daha parlak vurgular, daha derin gölgeler ve daha geniş renk yelpazesi sunan görüntü biçimidir. Gerçek fayda için yüksek parlaklık ve yerel karartma gerekir.
Hız aşırtma (Overclock)Genel
İşlemci, bellek veya ekran kartını üretici değerlerinin üzerinde frekansta çalıştırmaktır. Performans artışı sağlar, ancak daha fazla ısı ve güç tüketimine yol açar.
I
I/O shield (Arka panel plakası)Kasa
Anakartın arka bağlantı noktalarının çevresini kapatan metal plakadır. Bazı anakartlarda önceden takılı gelir; değilse anakarttan önce kasaya yerleştirilmelidir.
IPCİşlemci
Saat döngüsü başına yürütülen komut sayısıdır. Aynı frekansta daha yüksek IPC'ye sahip işlemci daha hızlıdır; bu nedenle farklı mimarileri yalnızca GHz ile karşılaştırmak yanıltıcıdır.
IPSMonitör
Geniş görüş açısı ve doğru renk üretimi sunan LCD panel türüdür. Karanlık sahnelerde kontrastı VA panellere göre düşüktür.
Isı borusuSoğutma
İçindeki sıvının buharlaşıp yoğunlaşmasıyla ısıyı hızla taşıyan bakır borudur. Hava soğutucularının ve ekran kartı soğutucularının temel parçasıdır.
Işın izleme (Ray tracing)Ekran Kartı
Işığın sahnedeki yolunu fiziksel olarak simüle ederek gerçekçi yansıma, gölge ve aydınlatma üreten görüntü oluşturma tekniğidir. Yüksek işlem gücü gerektirir ve özel RT çekirdekleriyle hızlandırılır.
K
Kablo yönetimiKasa
Kabloların kasa arkasındaki boşluklardan ve bağlarla düzenlenmesidir. Hava akışını iyileştirir ve bakım kolaylığı sağlar.
Kare üretimi (Frame generation)Ekran Kartı
İki gerçek kare arasına yapay zekâ veya optik akış ile ara kare ekleyerek görünen kare hızını artıran tekniktir. Akıcılığı artırır ancak giriş gecikmesini azaltmaz.
KasaKasa
Bilgisayar bileşenlerini taşıyan, koruyan ve hava akışını yönlendiren gövdedir. Destekledikleri anakart boyutuna göre Mid Tower, Full Tower ve SFF gibi sınıflara ayrılır.
Koruma devreleri (OCP, OVP, SCP)Güç
Güç kaynağını ve bileşenleri aşırı akım, aşırı voltaj ve kısa devreye karşı koruyan güvenlik mekanizmalarıdır.
L
L1 önbellekİşlemci
Her çekirdeğe ait, en küçük ve en hızlı önbellek seviyesidir. Genellikle komut ve veri için ayrı bölümlerden oluşur ve birkaç saat döngüsünde erişilir.
L2 önbellekİşlemci
L1'den büyük ama biraz daha yavaş olan, çoğu modern tasarımda her çekirdeğe özel ikinci seviye önbellektir.
L3 önbellekİşlemci
Çekirdekler arasında paylaşılan, en büyük kapasiteli önbellek seviyesidir. Oyunlar gibi bellek gecikmesine duyarlı iş yüklerinde performansı belirgin biçimde etkiler.
LGAAnakart
Land Grid Array; pinlerin anakart soketinde, düz temas noktalarının işlemcide bulunduğu montaj tipidir. Intel ve AMD AM5 platformu LGA kullanır.
Litografi (Üretim süreci)İşlemci
Çipin üretildiği teknoloji düğümüdür ve nm ile anılır. Günümüzde bu sayı fiziksel bir ölçüden çok pazarlama adıdır; daha yeni süreçler genellikle daha yüksek verimlilik sunar.
M
M.2Anakart
SSD ve kablosuz kartlar için kullanılan küçük bir form faktörü ve yuva standardıdır. M.2 yuvası SATA veya PCIe/NVMe arayüzünü destekleyebilir; 2280 gibi kodlar kartın boyutunu belirtir.
Micro-ATX (mATX)Anakart
244 x 244 mm boyutlu, ATX'e göre daha az genişleme yuvası sunan ve daha küçük kasalara sığan anakart form faktörüdür.
Mid TowerKasa
ATX anakart, büyük ekran kartları ve 360 mm radyatörlere genellikle yer sunan en yaygın masaüstü kasa boyutudur.
Mini LEDMonitör
LCD panelin arkasında binlerce küçük LED ve çok sayıda yerel karartma bölgesi kullanan arka aydınlatma teknolojisidir. Yüksek parlaklık ve iyi HDR performansı sunar.
Mini-ITXAnakart
170 x 170 mm boyutlu, genellikle tek PCIe yuvası ve iki bellek yuvasına sahip kompakt anakart form faktörüdür. Küçük sistem kurulumlarında tercih edilir.
Modüler PSUGüç
Kabloların güç kaynağından çıkarılabildiği tasarımdır. Yalnızca gerekli kablolar takıldığı için kasa içi düzen ve hava akışı iyileşir; yarı modüllerde ana kablolar sabittir.
MT/sBellek
Saniyede milyon veri aktarımı; bellek hızının doğru birimidir. DDR5-6000 gibi değerler genellikle yanlışlıkla MHz olarak ifade edilir.
N
NPUİşlemci
Sinirsel işlem birimi; yapay zekâ çıkarım işlemlerini düşük güç tüketimiyle hızlandıran özel bir işlem birimidir. Performansı genellikle TOPS ile ifade edilir.
NVMeDepolama
SSD'lerin PCIe üzerinden çalışması için tasarlanmış, derin komut kuyrukları ve düşük gecikme sunan depolama protokolüdür. SATA'ya göre çok daha yüksek hızlara ulaşır.
O
OLEDMonitör
Her pikselin kendi ışığını ürettiği panel teknolojisidir. Mükemmel siyah, sonsuz kontrast ve çok düşük tepki süresi sunar; sabit görüntülerde iz kalma riski bulunur.
Ö
Önbellek (Cache)İşlemci
İşlemcinin sık kullandığı verileri ana bellekten çok daha hızlı erişebileceği şekilde tutan küçük SRAM bellektir. L1, L2 ve L3 olarak katmanlara ayrılır.
Özel sıvı soğutma (Custom loop)Soğutma
Pompa, hazne, blok ve radyatörlerin ayrı ayrı seçilip birleştirildiği sıvı soğutma sistemidir. Yüksek performans sunar ancak düzenli bakım gerektirir.
P
P-çekirdekİşlemci
Intel hibrit işlemcilerindeki yüksek performanslı çekirdeklerdir. Oyun ve tek iş parçacıklı uygulamalar gibi gecikmeye duyarlı işleri üstlenir.
PBOİşlemci
Precision Boost Overdrive; AMD işlemcilerde güç ve akım sınırlarını artırarak otomatik artırma performansını yükselten özelliktir.
PCIe (PCI Express)Anakart
Ekran kartı, SSD ve genişleme kartlarını işlemci ve yonga setine bağlayan seri veri yoludur. Her kuşak şerit başına bant genişliğini yaklaşık iki katına çıkarır.
PCIe 5.0Anakart
Şerit başına yaklaşık 4 GB/s tek yön bant genişliği sunan PCIe kuşağıdır. x16 yuvada yaklaşık 64 GB/s sağlar; yeni ekran kartları ve hızlı SSD'ler tarafından kullanılır.
PGAAnakart
Pin Grid Array; pinlerin işlemcinin altında bulunduğu montaj tipidir. AMD AM4 ve öncesi PGA kullanıyordu; pinler eğilmeye karşı hassastır.
Ping (Gecikme)Ağ
Bir veri paketinin sunucuya gidip geri dönmesi için geçen süredir ve ms ile ölçülür. Çevrim içi oyunlarda düşük ping kritik önemdedir.
PL1 / PL2İşlemci
Intel işlemcilerde güç sınırlarıdır. PL1 uzun süreli ortalama güç sınırını, PL2 ise kısa süreli artırma sırasında izin verilen en yüksek gücü belirler; anakart üreticileri bu değerleri farklı ayarlayabilir.
POSTAnakart
Açılışta yapılan kendini sınama işlemidir. Ürün yazılımı işlemci, bellek ve ekran kartını kontrol eder; sorun varsa bip sesleri veya hata ışıklarıyla uyarır.
Pozitif / negatif basınçSoğutma
Kasaya giren hava çıkandan fazlaysa pozitif, azsa negatif basınç oluşur. Hafif pozitif basınç, tozun filtresiz açıklıklardan girmesini azaltır.
PPTİşlemci
AMD işlemcilerde sokete verilebilecek en yüksek sürekli güç sınırıdır (Package Power Tracking). Örneğin 105 W TDP'li modellerde PPT genellikle 142 W'tır.
PSU (Güç kaynağı)Güç
Şebekeden gelen alternatif akımı bilgisayar bileşenlerinin kullandığı 12 V, 5 V ve 3,3 V doğru akıma dönüştüren birimdir.
PWMSoğutma
Darbe genişlik modülasyonu; 4 pinli fanların ve pompaların hızının anakart tarafından hassas biçimde kontrol edilmesini sağlayan yöntemdir.
Q
Q-LED / Hata ışıklarıAnakart
Anakart üzerinde işlemci, bellek, ekran kartı ve önyükleme aşamalarında takılma olduğunu gösteren tanı ışıklarıdır.
R
RAIDDepolama
Birden fazla diski performans, yedeklilik veya ikisi için tek bir mantıksal birim olarak birleştirme yöntemidir. RAID 0 hız, RAID 1 ayna yedekleme sağlar.
RAMBellek
Rastgele erişimli bellek; işlemcinin çalışan programlar ve veriler için kullandığı geçici, hızlı bellektir. Bilgisayar kapandığında içeriği silinir.
RippleGüç
Güç kaynağının çıkış voltajındaki küçük dalgalanmalardır. Düşük ripple, bileşenlerin daha kararlı ve uzun ömürlü çalışmasına katkı sağlar.
S
Saat hızıİşlemci
İşlemcinin saniyedeki döngü sayısıdır ve GHz ile ifade edilir. Temel saat hızı garanti edilen frekansı, artırma (boost) hızı ise koşullar uygun olduğunda ulaşılan en yüksek frekansı gösterir.
SATADepolama
Sabit diskler ve 2,5 inç SSD'ler için kullanılan seri bağlantı standardıdır. SATA III yaklaşık 600 MB/s ile sınırlıdır.
Secure BootYazılım
UEFI'nin yalnızca dijital olarak imzalanmış önyükleyicilerin çalışmasına izin veren güvenlik özelliğidir. Windows 11 ve bazı çevrim içi oyunların hile önleme sistemleri tarafından istenir.
SFF (Küçük form faktörü)Kasa
Genellikle Mini-ITX anakartlar için tasarlanmış kompakt kasalardır. Parça uyumluluğu ve soğutma daha dikkatli planlama gerektirir.
SLC / MLC / TLC / QLCDepolama
Bir NAND hücresinde saklanan bit sayısını belirtir: 1, 2, 3 veya 4 bit. Hücre başına bit arttıkça kapasite ucuzlar, ancak dayanıklılık ve sürekli yazma hızı genellikle düşer.
SLC önbelleğiDepolama
TLC ve QLC SSD'lerde alanın bir kısmının geçici olarak hücre başına tek bit modunda kullanılmasıyla elde edilen hızlı yazma tamponudur. Dolduğunda yazma hızı belirgin biçimde düşer.
SMT / Hyper-Threadingİşlemci
Bir fiziksel çekirdeğin iki iş parçacığını aynı anda işleyebilmesini sağlayan eş zamanlı çoklu iş parçacığı teknolojisidir. Intel bu özelliği Hyper-Threading adıyla pazarlar.
Soğutucu yükseklik sınırıKasa
Kasaya sığabilecek işlemci hava soğutucusunun en büyük yüksekliğidir. Parça seçerken soğutucunun yüksekliğiyle karşılaştırılmalıdır.
SoketAnakart
İşlemcinin anakarta takıldığı fiziksel yuvadır. İşlemci ile anakart soketinin birebir uyumlu olması gerekir; örneğin AM5 veya LGA1851.
SSDDepolama
Katı hâl sürücüsü; verileri NAND flaş bellekte saklayan, hareketli parça içermeyen depolama birimidir. Mekanik disklere göre çok daha hızlı ve dayanıklıdır.
Standoff (Ayaklık)Kasa
Anakartı kasaya vidalarken kartı metal yüzeyden yükselterek kısa devreyi önleyen küçük metal ayaklardır. Yalnızca anakart deliklerine denk gelen konumlara takılmalıdır.
Stres testiYazılım
Sistemi uzun süre tam yük altında çalıştırarak kararlılık ve sıcaklık davranışını sınayan testtir. Hız aşırtma ve undervolt sonrası yapılması önerilir.
Sürücü (Driver)Yazılım
İşletim sisteminin donanımla iletişim kurmasını sağlayan yazılımdır. Güncel ekran kartı sürücüleri, oyunlarda performans ve kararlılık açısından önemlidir.
Ş
Şerit (Lane)Anakart
PCIe bağlantısının bir alma ve bir gönderme hattından oluşan temel birimidir. x1, x4, x8, x16 ifadeleri bir yuvanın kaç şerit kullandığını gösterir.
T
TBWDepolama
Toplam yazılan terabayt; üreticinin SSD için garanti ettiği toplam yazma miktarıdır. Sürücünün dayanıklılığını gösterir.
TDPİşlemci
Termal tasarım gücü; soğutma sisteminin sürekli olarak uzaklaştırması gereken ısı miktarını watt cinsinden ifade eden bir değerdir. Gerçek güç tüketimi yük altında TDP'yi aşabilir.
Tensor çekirdeğiEkran Kartı
NVIDIA GPU'larında matris işlemlerini hızlandıran ve DLSS ile yapay zekâ iş yüklerinde kullanılan özel birimdir.
Tepki süresiMonitör
Bir pikselin bir renkten diğerine geçiş süresidir; genellikle ms ile ifade edilir. Düşük tepki süresi hareketli görüntülerde bulanıklığı ve iz bırakmayı azaltır.
Termal kısma (Thermal throttling)Soğutma
İşlemci veya ekran kartı güvenli sıcaklık sınırına ulaştığında hasarı önlemek için frekansını düşürmesidir. Yetersiz soğutmanın belirtisidir.
Termal macunSoğutma
İşlemci ile soğutucu arasındaki mikroskobik boşlukları doldurarak ısı iletimini artıran malzemedir. İnce ve eşit uygulanmalıdır.
TGPEkran Kartı
Toplam grafik gücü; ekran kartının tamamının çekebileceği güç sınırıdır. Güç kaynağı seçerken dikkate alınması gereken temel değerlerden biridir.
Thunderbolt / USB4Genel
Tek kablo üzerinden 40 Gbit/s ve üzeri veri, görüntü ve güç aktarımı sağlayan yüksek hızlı bağlantı standartlarıdır.
TOPSİşlemci
Saniyede trilyon işlem; NPU ve yapay zekâ hızlandırıcılarının ham işlem kapasitesini gösteren birimdir. Copilot+ PC sınıfı için en az 40 TOPS NPU gerekir.
TPM 2.0Yazılım
Şifreleme anahtarlarını donanımsal olarak saklayan güvenlik modülüdür. Windows 11 için zorunludur; modern işlemcilerde ürün yazılımı tabanlı (fTPM veya PTT) olarak bulunur.
Turbo Boost / Precision Boostİşlemci
Intel ve AMD'nin, sıcaklık, güç ve akım sınırları elverdiğinde işlemci frekansını temel hızın üzerine otomatik olarak çıkaran teknolojileridir.
Tümleşik grafik (iGPU)İşlemci
İşlemcinin içine yerleştirilmiş grafik birimidir. Ayrı bir ekran kartı olmadan görüntü almayı sağlar; oyun performansı ayrı kartlara göre sınırlıdır.
U
UEFIAnakart
BIOS'un yerini alan modern ürün yazılımı arayüzüdür. Grafik ayar menüsü, büyük disklerde GPT desteği, hızlı açılış ve Secure Boot gibi özellikler sunar.
UndervoltGenel
Bileşenin voltajını kararlılığı koruyarak düşürmektir. Isı ve güç tüketimini azaltır, çoğu durumda performansı korur veya artırır.
UyumlulukGenel
Seçilen parçaların fiziksel, elektriksel ve yazılımsal olarak birlikte çalışabilmesidir. Soket, bellek türü, form faktörü, güç ve boyut uyumu birlikte kontrol edilmelidir.
V
VAMonitör
Yüksek kontrast oranı ve derin siyahlar sunan LCD panel türüdür. Bazı modellerde koyu geçişlerde bulanıklık görülebilir.
VRAMEkran Kartı
Ekran kartının dokular, kare tamponları ve yapay zekâ modelleri için kullandığı kendine ait bellektir. Yüksek çözünürlük ve yerel yapay zekâ kullanımı için VRAM miktarı kritik önemdedir.
VRMAnakart
Voltaj düzenleyici modül; güç kaynağından gelen 12 V'u işlemcinin ihtiyaç duyduğu düşük voltaja dönüştüren devredir. Güçlü işlemciler ve hız aşırtma için kaliteli ve iyi soğutulan VRM önemlidir.
W
Wi-Fi 6 / 6EAğ
802.11ax tabanlı kablosuz standartlardır. Wi-Fi 6E, yoğun ortamlarda daha az parazitli 6 GHz bandını kullanıma açar.
Wi-Fi 7Ağ
802.11be tabanlı kablosuz ağ standardıdır. 320 MHz kanal genişliği, 4K-QAM ve aynı anda birden fazla bant kullanan çoklu bağlantı (MLO) özelliğiyle daha yüksek hız ve düşük gecikme sunar.
X
x86-64Genel
Intel ve AMD masaüstü işlemcilerinin kullandığı 64 bitlik komut seti mimarisidir. AMD tarafından AMD64 adıyla geliştirilmiştir.
XeSSEkran Kartı
Intel'in yapay zekâ destekli ölçekleme teknolojisidir; Arc kartlarda özel donanımla, diğer kartlarda ise daha genel bir yöntemle çalışır.
XMPBellek
Intel'in Extreme Memory Profile standardıdır. Bellek modülünün üretici tarafından test edilmiş hız, zamanlama ve voltaj ayarlarının BIOS'tan tek seçenekle etkinleştirilmesini sağlar.
Y
Yenileme hızıMonitör
Monitörün bir saniyede görüntüyü kaç kez güncellediğidir ve Hz ile ifade edilir. 144 Hz ve üzeri değerler oyunlarda belirgin akıcılık sağlar.
Yonga seti (Chipset)Anakart
Anakart üzerinde USB, SATA ve ek PCIe şeritleri gibi çevre birimlerini yöneten çiptir. Hız aşırtma desteği ve bağlantı sayısı gibi özellikleri belirler; örneğin B650, X870, Z890.